|
Finansowanie inwestycji - siłownie wiatrowe
Rafał Kiecko,
BRE BANK SA
Finansowanie inwestycji jest jednym z najbardziej
skomplikowanych zagadnień z zakresu bankowości. Przyczyną takiego
stanu rzeczy jest fakt, iż finansowanie inwestycji związane jest
z szeregiem ryzyk, z których najważniejsze to: ryzyko związane
z trafnością decyzji o podjęciu inwestycji (poprawność założeń
biznes planu i analiz rynku, koniunktura w branży i na całym rynku,
itp.), ryzyko związane ze złożonością techniczną procesu (kwestie
technologiczne, budowlane, itp.), ryzyko związane ze stroną dokumentacyjną
oraz formalną (np. pozwolenia, koncesje). Na wszystkie powyższe
elementy nakłada się dodatkowo fakt długiego najczęściej okresu
zwrotu, a więc i długotrwałości finansowania.
Inwestycje w siłownie wiatrowe przez długi
okres czasu postrzegane były bardziej jako nieszkodliwe, proekologiczne
hobby niż poważna inwestycja komercyjna. Obecnie dzięki olbrzymiemu
zwiększeniu efektywności siłowni (coraz bardziej produktywne modele
o coraz niższym koszcie wytworzenia MWh) oraz dzięki uregulowaniom
prawnym nakładającym na zakłady energetyczne obowiązek zakupu
energii pochodzącej ze ˇródeł odnawialnych inwestowanie w energetykę
wiatrową stało się poważnym wyzwaniem dla inwestorów komercyjnych.
Należy podkreślić, iż w przypadku inwestycji
w siłownie wiatrowe ryzyka inwestycyjne opisane w początkowej
części niniejszego opracowania są w dużym stopniu redukowalne.
Wytwórca energii wiatrowej znajduje się bowiem w sytuacji lepszej
niż np. wytwórca samochodów, gdyż regulacje prawne nakładają obowiązek
odkupu wyprodukowanej energii przez podmioty zajmujące się obrotem
energią elektryczną. Istnieje również możliwość zawarcia długookresowych
umów z zakładem energetycznym, co zabezpiecza przychody ze sprzedaży
w długim okresie. Stopień ryzyka związanego ze skomplikowaniem
technologicznym procesu inwestycyjnego można uznać za umiarkowany.
Chociaż kwestie związane z posadowieniem wieży należą do trudniejszych
zagadnień konstrukcyjnych to należy pamiętać, iż same siłownie
to produkty seryjne, jednolite i posiadające gwarancje producenta.
Można w pewnym zakresie (długość finansowania, wielkość angażowanych
środków, możliwość długookresowego zabezpieczenia przychodów)
przyjąć, iż inwestowanie w siłownie wiatrowe oraz ich finansowanie
przypomina inwestowanie i finansowanie w nieruchomości.
Za podstawowe kwestie związane z inwestowaniem
w energetykę wiatrową należy uznać:
- wybór odpowiedniej lokalizacji w celu optymalizacji
produktywności projektu (pomiary wietrzności powinny być prowadzone
przez co najmniej dwanaście miesięcy),
- odpowiednią strukturyzację finansowania
projektu tak aby zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa inwestycji,
a z drugiej strony maksymalnie wykorzystać dobrodziejstwa dzwigni
finansowej,
- zabezpieczenie przychodów poprzez wynegocjowanie
jak najlepszych warunków zawieranych z odbiorcą umów sprzedaży
energii - wybór optymalnego okresu i cen, najlepiej skorelowanego
z obciążeniami związanymi z finansowaniem inwestycji,
- wybór odpowiedniego dostawcy urządzeń i
dewelopera, którzy zapewnią wysoką jakość i sprawność siłowni
oraz przeprowadzą lub pomogą przeprowadzić proces inwestycyjny.
Ponieważ inwestycje w siłownie wiatrowe wymagają
zaangażowania wielomilionowych środków naturalnym wydaje się konieczność
poszukiwania zewnętrznego finansowania. Oczywiście istnieje możliwość
ubiegania się o finansowanie z preferencyjnych linii kredytowych
lub specjalnych funduszy takich jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska,
czy Eko-Fundusz, jednak środki tego rodzaju choć bardzo cenne
ze względu na możliwość obniżenia kosztów finansowych można traktować
tylko jako uzupełnienie finansowania. Tak więc komercyjne inwestycje
wymagają finansowania komercyjnymi środkami.
Podstawowymi metodami finansowania
inwestycji środkami obcymi są:
- leasing,
- emisja papierów wartościowych (obligacje, papiery dłużne),
- kredyty inwestycyjne.
W niniejszym opracowaniu chciałbym poświęcić
więcej uwagi finansowaniu za pomocą kredytów inwestycyjnych dostępnych
w BRE Banku. BRE Bank już w 1998r. dostrzegł, iż energetyka wiatrowa
to potencjalnie bardzo ciekawy obszar inwestycyjny i dlatego może
zaoferować zainteresowanym podmiotom zarówno finansowanie inwestycji
jak i pomóc w określeniu czy parametry biznes planu są realne
i pozwalają na bezpieczeństwo finansowe. BRE Bank może zaoferować
potecjanym inwestorom długookresowe finansowanie (nawet do 15
lat), chociaż wydaje się, iż przy obecnym stanie rynku możliwe
jest skonstruowaniu takiej struktury finansowania, która pozwoli
spłacić zadłużenie już w okresie 5-8 lat.
Bardzo istotnym czynnikiem z punktu widzenia
bezpieczeństwa inwestycji oraz jej efektywności ekonomicznej jest
udział kapitału własnego. Wydaję się, iż w przypadku energetyki
wiatrowej optymalny udział kapitału własnego w strukturze finansowania
powinien wynosić 20%-25%. Oczywiście w szczególnych przypadkach
(np. przy bardzo korzystnych, długookresowych umowach sprzedaży
prądu lub bardzo wysokiej wiarygodności kredytowej inwestora)
możliwe jest finansowanie inwestycji gdzie udział środków własnych
jest niższy.
Oczywiście kluczowym elementem dla rentowności
przedsięwzięcia (oprócz ceny sprzedaży prądu) jest oprocentowanie
kredytu.
Inwestor ma tu do wyboru kilka możliwości,
a mianowicie:
- kredyt złotowy o oprocentowaniu zmiennym,
w tym przypadku oprocentowanie wynosi stawka WIBOR 3M (stawka
z rynku międzybankowego , po której banki sprzedają sobie nawzajem
depozyty trzymiesięczne) + 1,5%-3,5% marży banku, obecnie jest
to ok. 19,5%-21,5%, oprocentowanie zmieniane co trzy miesiące,
obecnie z silną tendencją spadkową,
- kredyt złotowy o oprocentowaniu stałym,
w tym przypadku oprocentowanie wynosi w zależności od terminu
od 13% do 15%,
- kredyt dewizowy (np. w EURO) o oprocentowaniu
zmiennym, w tym przypadku oprocentowanie wynosi stawka EURIBOR
3M + 1,5%-3,5% marży banku, obecnie jest to ok. 6,3%-8,3%, oprocentowanie
zmieniane co trzy miesiące,
- kredyt dewizowy (np. w EURO) o oprocentowaniu
stałym, w tym przypadku oprocentowanie wynosi 6,5%-8,8%.
Choć stawki dla kredytów dewizowych są nawet
15% niższe niż stawki kredytów złotowych to należy się liczyć
z dużym ryzykiem walutowym związanym z możliwością wzrostu kursu
waluty w stosunku do złotego, co przy wpływach ze sprzedaży denominowanych
w złotych może zmniejszyć rentowność przedsięwzięcia, a w bardziej
niekorzystnych przypadkach spowodować zagrożenie dla terminowości
spłat rat kapitałowych i odsetek.
Ponieważ do czasu spłaty kredytu podstawowym
wydatkiem dla właściciela siłowni wiatrowej są płatności rat i
odsetek należy szczególnie dokładnie określić w projekcji finansowej
wielkość przychodów i tak dopasować finansowanie by nawet przy
przychodach niższych od zakładanych nie stracić płynności finansowej.
Nie jest również pożądane by zwiększać ryzyko przedsięwzięcia
poprzez dodatkową działalność finansowaną z przychodów ze sprzedaży
energii. W przypadku wybrania kredytu walutowego należy starać
się minimalizować ryzyko walutowe poprzez zawieranie transakcji
typu forward (np. zakup waluty w przyszłości po z góry określonej
cenie) lub, co jest rozwiązaniem idealnym, zawieranie z odbiorcą
energii umów, w których cena określona będzie w walucie kredytu.
Wydaje się, iż wybór kredytu walutowego powinien również uwzględniać
stopień stabilności kursu waluty obcej ze złotym.
Bardzo ciekawym rozwiązaniem, które może
w przyszłości zapewnić drobnym inwestorom możliwość uczestniczenia
w rozwoju energetyki wiatrowej jest tworzenie specjalistycznych,
zamkniętych funduszy inwestycyjnych, które inwestowałyby w siłownie
wiatrowe. W takim przypadku jednostki uczestnictwa w funduszu
nabywane przez uczestników funduszu będą odpowiadały cząstce udziału
w siłowni lub siłowniach należących do funduszu. Oczywiście stworzenie
takiego funduszu wymaga przejścia przez odpowiednią procedurę
legislacyjną oraz znalezienia odpowiedniej liczby zainteresowanych
by projekt został zamknięty. Istnieje szansa, iż należące do BRE
Banku Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SKARBIEC S.A. zdecyduje
się stworzy taki fundusz, co pozwoli na uczestnictwo w projektach
wiatrowych osób nie dysponujących dużymi środkami i nie mogącymi
angażować się w czasochłonne i pracochłonne działania związane
z finansowaniem, wynegocjowaniem i zawarciem korzystnych umów
z zakładami energetycznymi, uzyskaniem koniecznych pozwoleń oraz
nadzorowaniem procesu inwestycyjnego.
Energetyka wiatrowa w ostatnich kilkunastu
latach podlegała bardzo silnemu rozwojowi. Wysoka sprawność i
produktywność siłowni oraz odpowiednie regulacje prawne pozwalają
obecnie traktować inwestycje wiatrowe jako opłacalne, komercyjne
przedsięwzięcie. Tego typu przedsięwzięcie wymaga komercyjnego
finansowania, które mogą zapewnić banki komercyjne. Wydaję się,
iż podczas najbliższych lat nastąpi w Polsce radykalny wzrost
ilości siłowni wiatrowych. Do finansowania tego typu inwestycji
potrzebna będzie odpowiednia wiedza nie tylko wśród inwestorów,
ale również wśród bankowców. Dlatego te instytucje finansowe,
które bacznie śledzą rynek i starają się dostosowywać swoje procedury
i produkty do wymagań rynkowych mogą liczyć na odpowiednie profity
wykorzystując przywilej bycia pionierami w tej dziedzinie.
|
