|
Polityka ochrony środowiska w woj. Zachodniopomorskim
Małgorzata Kołodziej-Nowakowska
Departament Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska
Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego
Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego,
uchwałą podjętą 23 pazdziernika 2000r., przyjął "Strategię Rozwoju
Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2015". Strategia jest
długofalowym programem działania. Potrzeba jej opracowania wynika
z konieczności zaprogramowania skoordynowanych działań, które
w określonej przestrzeni, czasie i sytuacji społeczno - politycznej,
uwzględniając środki i regionalne zasoby, jakimi dysponuje społeczność
regionu, przyniosą oczekiwane efekty.
Samorząd, mocą ustawy z dnia 5 czerwca 1998
r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 91, poz. 576 z pózniejszymi
poprawkami), uzyskał dwa podstawowe narzędzia służące budowaniu
programu rozwoju regionu i jego pózniejszej realizacji:
- strategię rozwoju województwa z programami
wojewódzkimi oraz
- wojewódzki plan zagospodarowania przestrzennego.
Drugi z tych dokumentów jest praktycznym
narzędziem realizacji przyjętych celów strategicznych rozwoju
rozpisanych w programach wojewódzkich na konkretne zadania.
Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego opracował
wojewódzki program rozwoju regionalnego na lata 2001 - 2002, który
jest podstawą do ubiegania się o wsparcie z budżetu państwa w
ramach kontraktu wojewódzkiego.
Diagnoza stanu infrastruktury technicznej
ochrony środowiska w woj. zachodniopomorskim
Infrastruktura techniczna ochrony środowiska
w województwie zachodniopomorskim wymaga zmian, modernizacji i
przystosowania do standardów unijnych. Szczególny nacisk należy
położyć na jakość wody pitnej, ścieki, gospodarkę odpadami, jak
również czystość powietrza.
W 1999 r. łączna długość rozdzielczej sieci
wodociągowej wynosiła 6938,3 km, a podłączonych do niej było 128,4
tys. gospodarstw domowych. Zużyły one łącznie 78,5 tys. dam3 wody.
Zużycie wody na 1 mieszkańca w miastach wyniosło 49,4 m3 (w 1998
r. 47 m3). Długość sieci wodociągowej rozdzielczej w miastach
wyniosła 2219 km, w gminach wiejskich 4719,3 km.
W 1999 r. w województwie zachodniopomorskim
wytworzono 144,2 hm3 ścieków przemysłowych i komunalnych wymagających
oczyszczenia. Pod względem udziału oczyszczanych ścieków w ogólnej
ich ilości region znajduje się na dwunastym miejscu w Polsce.
Największym zródłem ścieków komunalnych jest Szczecin, z którego
odprowadza się kanalizacją miejską ponad 100 tys. m3 ścieków na
dobę, nie oczyszczonych lub oczyszczonych zaledwie mechanicznie.
Istotne zagrożenie dla czystości wód stanowią
też ścieki odprowadzane z terenów wiejskich, gdzie mieszka 30%
ludności województwa. Potrzebne są tu małe wiejskie oczyszczalnie,
gdyż rosnąca ilość ścieków jest następstwem rozbudowy sieci wodociągów
na wsi. Tak duże odprowadzanie ścieków nie oczyszczonych w województwie
wymaga natychmiastowej budowy i rozbudowy oczyszczalni ścieków
spełniających wymogi Unii Europejskiej. Długość sieci kanalizacyjnej
wyniosła na koniec 1999 r. 2753,5 km, co stanowi 40% ogólnej sieci
wodociągowej. Oznacza to niskie skanalizowanie województwa.
Poważny problem stanowi gospodarka odpadami.
Większość składowisk konstrukcyjnie nie odpowiada wymogom technicznym
ich budowy i eksploatacji - nie posiada uszczelnień, odprowadzenia
odcieków, odgazowania. W województwie zachodniopomorskim na 114
gmin przypada 91 składowisk odpadów komunalnych (76 składowisk
czynnych), które łącznie zajmują powierzchnię ok. 360 ha. 15 składowisk
jest już zamkniętych i wymaga rekultywacji. W roku 1999 przyjęto
ponad 630 tys. ton odpadów nie segregowanych, co na koniec roku
dało łączne nagromadzenie ponad 5.570 tys. ton. Tylko znikoma
część odpadów jest poddawana powtórnemu użyciu, w większości gmin
nie prowadzi się selektywnej zbiórki odpadów. Występuje pilna
konieczność budowy i modernizacji składowisk odpadów.
Z danych WIOŚ wynika, że w 1999 roku w województwie
zachodniopomorskim wytworzono ok. 5,2 mln ton odpadów przemysłowych,
z czego 26,7% wykorzystano, 28,9% unieszkodliwiono inaczej niż
przez składowanie, 39,4% unieszkodliwiono poprzez składowanie,
5% składowano tymczasowo. Prawie 96% wszystkich odpadów nagromadzonych
na składowiskach przemysłowych stanowią fosfogipsy z Zakładów
Chemicznych "Police" S.A. oraz popioły i żużle z Zespołu Elektrowni
"Dolna Odra" S.A. i innych zakładów energetycznego spalania węgla.
Szczególnym problemem są odpady złożone w mogilnikach, są to głównie
chemikalia rolnicze. Na terenie województwa zlokalizowanych jest
39 mogilników w 34 gminach.
W roku 1998 nakłady na ochronę środowiska
w województwie zachodniopomorskim wyniosły 326,8 mln zł, co w
przeliczeniu na 1 mieszkańca daje 188,7 zł. Największa część tych
nakładów wydatkowana była na ochronę wód (46,8%) i powietrza (40,5%).
Wysokie nakłady na ochronę środowiska oraz sprzyjające tym działaniom
postawy samorządów lokalnych są mocną stroną województwa. Skutki
tych poczynań to zmniejszone ilości emitowanych pyłów i gazów
oraz poprawiająca się jakość wód powierzchniowych. Słabą stronę
stanowi stan gospodarki odpadami, którego poprawa wymaga dużych
nakładów finansowych i zmian w sposobie myślenia o środowisku.
Program rozwoju infrastruktury ochrony
środowiska ( Projekt " Programu rozwoju województwa Zachodniopomorskiego
na lata 2001-2002")
Województwo posiada zasoby wód podziemnych
i powierzchniowych wystarczające na pokrycie potrzeb, jednak występuje
tutaj dyslokacja tych zasobów w stosunku do miejsc największego
zapotrzebowania na wodę pitną. Problem zaopatrzenia ludności w
wodę o odpowiednich parametrach jakościowych dotyczy zwłaszcza
pasa nadmorskiego, obszarów wiejskich oraz - ze względu na stan
sieci wodociągowej - w większości miast w województwie. W celach
zabezpieczenia w wodę konsumpcyjną o odpowiedniej jakości i ilości
przewidywane są inwestycje polegające na budowie: stacji uzdatniania
wody, magistrali wodociągowych i ujęć wody.
W celu ochrony zasobów wód powierzchniowych
i podziemnych oraz poprawy ich jakości na terenie województwa
wybudowane zostaną kolejne oczyszczalnie ścieków komunalnych wraz
z przeróbką osadów pościekowych. Przewidywane są także zadania
związane z budową sieci kanalizacyjnej.
W województwie zachodniopomorskim gospodarka
odpadami stanowi bardzo poważny problem. Większość składowisk
konstrukcyjnie nie odpowiada wymogom technicznym ich budowy i
eksploatacji - nie posiada uszczelnień, odprowadzenia odcieków,
odgazowania. Znikoma część odpadów jest poddawana powtórnemu użyciu,
w większości gmin nie prowadzi się selektywnej zbiórki odpadów.
Niezbędne jest zatem podjęcie działań na rzecz recyklingu i selektywnej
zbiórki odpadów. Gospodarka odpadami, w tym odpadami niebezpiecznymi
(m.in. medycznymi i weterynaryjnymi), wymaga podjęcia zdecydowanych
działań. Z tego względu w programie wojewódzkim znalazły się zadania
polegające na budowie i rozbudowie międzygminnych składowisk odpadów
oraz uporządkowania gospodarki odpadami pochodzenia medycznego.
Stan bezpieczeństwa przeciwpowodziowego jest
niedostateczny, modernizacji i przebudowy wymaga większość obwałowań.
Konieczna jest budowa i modernizacja zbiorników retencyjnych i
małej retencji dla wyrównania przepływu w rzekach oraz racjonalizacja
gospodarowania spływami opadowymi w celu ograniczenia szybkiego
ich odprowadzania do wód otwartych i unikania przesuszenia terenu.
W celu poprawienia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego zrealizowane
zostaną m. in. inwestycje wodno-melioracyjne poprzez Zarząd Melioracji
i Urządzeń Wodnych.
Infrastruktura techniczna związana z zaopatrzeniem
w energię wymaga modernizacji i unowocześnienia ze względu na
konieczność dostosowania do norm Unii Europejskiej w zakresie
ochrony powietrza. Emisja zanieczyszczeń będzie zmniejszana u
zródła poprzez zmianę nośników energii na mniej uciążliwe dla
środowiska. W programie wojewódzkim przewiduje się modernizację
systemów grzewczych oraz budowę sieci gazowniczych, a także wykorzystanie
bogatych zasobów energii geotermalnej.
Działania w zakresie proekologicznej modernizacji
systemów grzewczych będą obejmowały modernizację instalacji centralnego
ogrzewania, modernizację i wymianę urządzeń w istniejących kotłowniach
lokalnych i zamianę paliwa stałego na gaz ziemny, budowę sieci
gazowych do modernizowanych kotłowni, modernizację urządzeń energetycznych
i wykorzystanie jako nośnika energii gazu ziemnego.
Działanie w zakresie produkcji energii ze
zródeł przyjaznych środowisku obejmowały będą wykorzystanie energii
poprzez produkcję biopaliwa z ziarna rzepaku będącego pełnowartościowym
zamiennikiem, ropopochodnych olejów napędowych do silników Diesla.
Cele szczegółowe
1. Zabezpieczenie w wodę konsumpcyjną o odpowiedniej
jakości i ilości,
2. Ochrona zasobów wód powierzchniowych i
podziemnych oraz poprawa ich jakości,
3. Utworzenie sprawnego, kompleksowego systemu
zarządzania gospodarką odpadami,
4. Stworzenie przyjaznego dla środowiska
systemu ochrony przeciwpowodziowej,
5. Stworzenie sprawnego systemu nadzoru i
kontroli stanu środowiska,
6. Rozbudowa i modernizacja infrastruktury
związanej z zaopatrzeniem w energię
Główne działania realizowane w ramach
programu
1. Budowa nowych i modernizacja istniejących
stacji uzdatniania i magistrali przesyłowych
2. Budowa oczyszczalni ścieków komunalnych
i przemysłowych
3. Rozbudowa sieci kanalizacyjnej;
4. Realizacja kompleksowych programów gospodarki
odpadami komunalnymi;
5. Budowa składowiska odpadów i zakładów
przetwarzania odpadów
6. Budowa i modernizacja urządzeń magazynujących
wodę
7. Usprawnienie systemu nadzoru i kontroli
środowiska;
8. Proekologiczna modernizacja systemów grzewczych;
9. Budowa, rozbudowa i modernizacja sieci
gazowych;
10. Produkcja energii ze zródeł odnawialnych
Beneficjenci
- Społeczność zamieszkująca powiaty: koszaliński,
pyrzycki, gryfiński, stargardzki, choszczeński, myśliborski,
- Mieszkańcy wsi dotknięci bezrobociem,
- Podmioty gospodarcze korzystające z modernizowanych
systemów,
- Inwestorzy,
- Turyści.
Instytucje wdrażające
- Jednostki samorządu terytorialnego,
- Przedsiębiorstwa gospodarki komunalnej
- Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w
Szczecinie
- Miejska Energetyka Cieplna Spółka z o.o.
w Koszalinie
Wstępna alokacja środków na realizację
działania
Program Rozwoju Infrastruktury Ochrony Środowiska
będzie realizowany przede wszystkim z publicznych środków krajowych,
z tzn. z budżetów własnych gmin, budżetu państwa, funduszy celowych,
głównie z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej i innych funduszy ekologicznych. Przewiduje się także udział
finansowy Unii Europejskiej (środki przedakcesyjne: ISPA, SAPARD,
PHARE).
Program zrównoważonego rozwoju i program
ochrony środowiska
Opracowanie programu zrównoważonego rozwoju
i programu ochrony środowiska jest obowiązkowe dla organów samorządowych
wszystkich szczebli. Wynika to z ustawy o ochronie i kształtowaniu
środowiska. Artykuł 90.1. tej ustawy jednoznacznie zobowiązuje
jednostki samorządu terytorialnego wszystkich szczebli do zapewniania
warunków niezbędnych dla realizacji zasad zrównoważonego rozwoju
oraz przestrzegania przepisów o ochronie środowiska. Sejmik województwa,
rady powiatów i gmin powinny opracować programy zrównoważonego
rozwoju i ochrony środowiska wynikające z polityki ekologicznej
państwa. Częścią tych programów powinny być samorządowe listy
przedsięwzięć priorytetowych.
Nowa Polityka Ekologiczna Państwa dotychczas
nie została przyjęta przez Sejm. Ministerstwo Środowiska w grudniu
1999 r. przedstawiło STRATEGIĘ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU POLSKI DO
2025 ROKU - wytyczne dla resortów opracowujących strategie sektorowe.
Natomiast brak jest wytycznych do sporządzania programów na poziomie
województwa. W projekcie nowej ustawy o ochronie środowiska przewidywane
są zmiany dotyczące opracowywania programów zrównoważonego rozwoju
i ochrony środowiska, które powinny wyjaśnić obecne wątpliwości.
W najbliższym czasie Zarząd Województwa zamierza przyjąć założenia
wstępne, a następnie przystąpić do opracowania "Programu Ochrony
Środowiska dla Województwa Zachodniopomorskiego".
|