Energia ze zródeł odnawialnych w zakupach zakładów energetycznych

Od początku bieżącego roku obowiązuje nowe rozporządzenie regulujące zasady zakupu energii elektrycznej ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych - tj. rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku (Dz. U. Nr 122, poz. 1336). W stosunku do poprzedniego rozporządzenia wprowadza ono istotne zmiany dotyczące obowiązku zakupu energii elektrycznej ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych. Zmiany te obejmują m.in. rezygnację z określenia ceny za jednostkę energii, zniesienie ograniczenia dotyczącego zainstalowanych mocy w zródłach energii, wprowadzenie obowiązkowego procentowego wolumenu zakupu (w roku 2001 na poziomie 2,4% wykonanej całkowitej rocznej sprzedaży energii elektrycznej).

I. Uwagi ogólne

Nowe regulacje prawne, w części dotyczącej obowiązku zakupu wytworzonej energii elektrycznej, spowodowały wzmożone zainteresowanie inwestorów energetyką niekonwencjonalną (w szczególności elektrowniami wiatrowymi). Wzbudziły również wiele kontrowersji związanych w szczególności z możliwością wykonania obowiązku zakupu w roku 2001 oraz cenami oferowanej energii ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych.

W związku z powyższym w maju i czerwcu 2001 r. przeprowadzono badanie ankietowe w celu oszacowania możliwości wykonania obowiązku zakupu w br. Ze względu na obecną specyfikę polskiego rynku energii elektrycznej, badaniem objęto 33 zakłady energetyczne. W przekazanej 33 zakładom energetycznym ankiecie poproszono o przedstawienie następujących informacji:

- nazwa wytwórcy, lokalizacja, adres,
- rodzaj OZE,
- moc zainstalowana,
- energia zakupiona w 2000 r.,
- cena.

Wyniki badania zostały przedstawione w następującym układzie: szacunkowe wypełnienie, w roku 2000, obowiązku zakupu energii elektrycznej z OZE w podziale na:

- poszczególne zakłady energetyczne,
- kraj ogółem

II. Szacunkowe wypełnienie obowiązku zakupu energii elektrycznej z OZE w warunkach roku 2000

Z informacji przekazanych przez zakłady energetyczne wynikają znaczne różnice w udziale "zielonej energii" w wykonanej łącznej sprzedaży energii elektrycznej w poszczególnych zakładach.

I tak trzy zakłady energetyczne: STOEN S.A., GZE S.A. oraz ZE Tarnów S.A. nie miały w roku 2000 w swym portfelu zakupów energii elektrycznej pochodzącej ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych. Taki stan rzeczy spowodowany był zapewne tym, że na ich terenie działania nie było w rozpatrywanym okresie wytwórców, którzy byliby przyłączeni do sieci tych zakładów.

Udział energii z OZE w sprzedaży energii ogółem zawierał się pomiędzy 0,001% w ZE Kalisz S.A. oraz 27,33% w ZE Toruń S.A. Wynika to z faktu, że w warunkach 2000 r. ilość energii elektrycznej kupowanej przez zakłady energetyczne w OZE była związana jedynie z występowaniem OZE na terenie działania danego zakładu energetycznego (brak równego limitu dla wszystkich ZE). Warto przy tym zauważyć, że w przypadku ZE Toruń S.A. tak znaczący udział energii ze zródeł odnawialnych wynika z obecności na terenie tego przedsiębiorstwa EW Włocławek, będącej jego własnością. Uwzględnienie w badaniach EW Włocławek wynika z faktu, że przepisy regulujące od 1 stycznia 2001 r. kwestię obowiązku zakupu "zielonej" energii nie zawierają limitu wielkości mocy zródeł wytwarzających "zieloną" energię elektryczną oraz nie rozróżniają - z punktu widzenia spełnienia obowiązku zakupu zródeł własnych lub kontrolowanych przez przedsiębiorstwa obrotu. Po odjęciu energii kupionej z EW Włocławek od całkowitej energii elektrycznej zakupionej przez ZE Toruń S.A. od producentów OZE, wielkość zakupów od wytwórców niezależnych stanowi zaledwie 0,27% w łącznej wykonanej sprzedaży energii w roku 2000.

Dla roku 2000 limit obowiązku zakupu (ustalony na 2001 r.) na poziomie 2,4%, (minimalny udział energii z OZE w wykonanej sprzedaży w roku 2001) spełniłoby osiem zakładów energetycznych. Sytuację poszczególnych zakładów energetycznych przedstawiono w Tabeli 1 oraz na wykresie w załączniku nr 1.

Tab. 1. Szacunkowy poziom wypełnienia przez zakłady energetyczne obowiązku zakupu energii elektrycznej ze zródeł odnawialnych i niekonwencjonalnych w 2000 r.

Lp.	Nazwa przedsiębiorstwa	Szacunek wypełnienia,w roku 2000, obowiązku zakupu energii elektrycznej z OZE
1	Beskidzka En S.A.	2,51%
2	Będziński ZE S.A.	0,01%
3	Elbląskie ZE S.A.	1,07%
4	ENERGA	1,50%
5	En Kaliska S.A.	0,001%
6	En Poznańska S.A.	0,59%
7	En Szczecińska S.A.	0,81%
8	Lubelskie ZE S.A.	0,02%
9	Łódzki ZE S.A.	0,01%
10	Rzeszowski ZE S.A.	0,68%
11	ZE Białystok S.A.	0,28%
12	ZE Bydgoszcz S.A.	3,26%
13	ZE Częstochowa S.A.	0,22%
14	ZE Gorzów S.A.	0,15%
15	ZE Jelenia Góra S.A.	6,35%
16	ZE Koszalin S.A.	1,50%
17	ZE Kraków S.A.	6,08%
18	ZE Legnica S.A.	0,03%
19	ZE Łódz-Teren S.A.	1,06%
20	ZE Opole S.A.	1,48%
21	ZE Płock S.A.	0,39%
22	ZE S.A. w Olsztynie	1,65%
23	ZE Słupsk S.A.	5,26%
24	ZE Toruń S.A. - ogółem	27,33%
24	ZE Toruń S.A. - bez EW Włocławek	0,27%
25	ZE Wałbrzych S.A.	0,47%
26	ZE Warszawa-Teren S.A.	1,991%
27	ZE Wrocław S.A.	2,93%
28	Zamojska KE S.A.	0,18%
29	ZEORK S.A.	0,13%
30	Zielonogórskie ZE S.A.	0,13%

W skali kraju udział energii z OZE w wykonanej łącznej sprzedaży zakładów energetycznych razem wyniósł 1,91%, przy czym po odjęciu, z badanej próby, energii z EW Włocławek spadł on do 1,13% - patrz Tabela 2.

Tab. 2. Szacunkowy poziom wypełnienia obowiązku zakupu energii elektrycznej (łącznie dla wszystkich ZE) ze zródeł odnawialnych i niekonwencjonalnych w 2000 r.

Źródło: badanie ankietowe zakładów energetycznych.

	z uwzględnieniem EW Włocławek	bez EW Włocławek
Ilość energii zakupionej przez ZE w 2000 r. ze zródeł niekonwencjonalnych [MWh]	1 922 761,10	1 130 031,10
Suma sprzedaży energii elektrycznej w ZE w 2000 r.	100 416 577,00	100 416 577,00
Szacunek wypełnienia obowiązku zakupu energii elektrycznej z OZE w kraju ogółem	1,91%	1,13%

III. Wielkość mocy zainstalowanych, sprzedaż energii elektrycznej, średnie ceny "zielonej" energii elektrycznej

1. Z informacji przekazanych przez zakłady energetyczne wynika, że łączna moc zainstalowana w krajowych niekonwencjonalnych i odnawialnych zródłach energii wynosiła w 2000 r. 690,68 MW. Ilość energii zakupionej z tych zródeł przez zakłady energetyczne była równa 1 922 761,10 MWh.

Średnia cena energii "zielonej" elektrycznej wyniosła 93,03 zł/MWh. Niski poziom tej ceny wynika z faktu, że zakłady energetyczne niejednokrotnie w przypadku zródeł własnych jako cenę zakupu podawały 0 zł/MWh dotyczy to 38,77 MW mocy zainstalowanej w małych elektrowniach wodnych (MEW) (na ogólną moc zainstalowaną w 2000 r. w MEW wynoszącą 198,8 MW), z której w 2000 r. kupiono 117 271 000 MWh energii elektrycznej. Inną przyczyną jest bardzo niska cena brutto energii elektrycznej z EW Włocławek, która w 2000 r. wynosiła 20,87 zł/MWh przy bardzo znaczącym w skali kraju wolumenie zakupu energii z tego właśnie zródła.

Po odjęciu z badanego zbioru EW Włocławek wyniki ulegają znaczącej zmianie i tak:

- moc zainstalowana w skali kraju ogółem wynosi 530,48 MW,
- ilość energii zakupionej z OZE równa się 1 130 031,10 MWh,
- średnia cena wynosi zaś 143,66 zł/MWh.

2. W zródłach obcych (nie powiązanych kapitałowo z zakładami energetycznymi) znajdowało się łącznie: 290,60 MW mocy zainstalowanych, 424 594,10 MWh energii kupionej przez zakłady energetyczne a średnia cena u wytwórców niezależnych wyniosła 207,31 zł/MWh.

3. W zródłach własnych zakładów energetycznych oraz podmiotów zależnych znalazło się w roku 2000 razem: 400,08 MW mocy zainstalowanych, 1 498 437,00 MWh zakupionej energii zaś średnia cena wyniosła u tych wytwórców 60,64 zł/MWh. (por. uwaga w III.1. cena 0 zł/MWh) Przy czym po odjęciu z badanego zbioru EW Włocławek wielkości te uległy wyraznym zmianom.

Zestawienie ww. wyników III. 13 przedstawiono w Tabelach 3 i 4.

Tab. 3. Podstawowe parametry charakteryzujące zródła odnawialne i niekonwencjonalne (z EW Włocławek) z uwzględnieniem rodzaju własności

	Moc zainstalowana [MW]	Ilość energii [MWh]	Średnia cena energii [zł/MWh]^*
Suma dla kraju ogółem	690,68	1 922 761,10	93,03
Suma dla zródeł obcych	290,60	424 594,10	207,31
Udział zródeł obcych w zródłach ogółem dla kraju [%]	42%	22%	223%
Suma dla zródeł własnych i zależnych	400,08	1 498 437,00	60,64
Udział zródeł własnych i zależnych w zródłach ogółem dla kraju [%]	58%	78%	65%

*- ceny brutto. Źródło: badanie ankietowe zakładów energetycznych.

Tab. 4. Podstawowe parametry charakteryzujące zródła odnawialne i niekonwencjonalne (bez EW Włocławek) z uwzględnieniem rodzaju własności

	Moc zainstalowana [MW]	Ilość energii [MWh]	Średnia cena energii [zł/MWh]^*
Suma dla kraju ogółem	530,48	1 130 031,10	143,66
Suma dla zródeł obcych	290,60	424 594,10	207,31
Udział zródeł obcych w zródłach ogółem dla kraju [%]	55%	38%	144%
Suma dla zródeł własnych i zależnych	239,88	705 437,00	105,35
Udział zródeł własnych i zależnych w zródłach ogółem dla kraju [%]	45%	62%	73%

Analizując informacje przekazane przez zakłady energetyczne w przekroju uwzględniającym poszczególne technologie wytwarzania otrzymano następujące wyniki:

1. Dominującą pozycję w zakresie wielkości "zielonych" mocy zainstalowanych oraz ilości energii sprzedanej zakładom energetycznym posiadają elektrownie wodne. Średnia cena z tych elektrowni - wg danych udostępnionych przez ZE - wynosi 67,80 zł/MWh. Wynika to z samej charakterystyki technicznej i ekonomicznej zródeł tego typu oraz prawdopodobnie z faktu, iż stanowią one w znacznej mierze własność ZE bądz należą do spółek kontrolowanych przez ZE. To zaś spowodowało, że ceny zakupu wykazane w ankiecie były zbliżone do kosztów własnych energii produkowanej w EW bądz były równe 0 zł/MWh. Warto przy tym podkreślić, że po wyłączeniu z badanej próby EW Włocławek wielkość mocy zainstalowanych w elektrowniach wodnych obniża się o ok. 33% a wolumen energii sprzedanej do ZE aż o ok. 60%. Średnia cena wzrasta do poziomu 138,86 zł/MWh. Z powyższego można wnioskować o wysokiej efektywności i opłacalności ekonomicznej dużych elektrowni wodnych pracujących na przepływach naturalnych

2. Na drugim miejscu pod względem wielkości mocy zainstalowanych oraz sprzedaży energii zakładom energetycznym znalazły się małe elektrownie wodne. Średnia cena w tej grupie przedsiębiorstw wyniosła 141,35 zł/MWh. Ponadto z informacji przekazanych przez zakłady energetyczne wynika, że wydane zostały warunki przyłączenia dla MEW o łącznej mocy ok. 39,3 MW. Ze względu na długość procesu inwestycyjnego większość tych inwestycji nie podejmie produkcji w bieżącym roku

3. Źródła opalane biogazem znalazły się na trzecim miejscu pod względem wielkości mocy zainstalowanych oraz wolumenu energii sprzedanej do sieci ZE. Przy czym średnia cena energii elektrycznej pochodzącej z tych zródeł jest najwyższa spośród wszystkich technologii wytwarzania stosowanych w OZE i wyniosła w 2000 roku średnio 249,32 zł/MWh

4. Źródła opalane biomasą oraz elektrownie wiatrowe stanowiły w okresie badawczym marginalną część polskiej elektroenergetyki niekonwencjonalnej i odnawialnej. Średnie ceny w tych zródłach wyniosły odpowiednio: 132,42 zł/MWh w zródłach opalanych biomasą i 235,89 zł/MWh w elektrowniach wiatrowych. Ponadto z informacji przekazanych przez zakłady energetyczne wynika, że wydane zostały warunki przyłączenia dla elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 380 MW, biogazowych 11,3 MW. Ze względu na długość procesu inwestycyjnego zdecydowana większość tych inwestycji nie podejmie produkcji w bieżącym roku. Ww. wyniki przedstawiono w Tabeli nr 5

IV. Szacunek wykonania w roku 2001 obowiązku zakupu energii elektrycznej pochodzącej ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych

Z projektów planów rozwoju przekazanych przez zakłady energetyczne w maju i czerwcu 2001 r. do uzgodnienia z Prezesem URE wynika, że planowany przez zakłady energetyczne zakres dostaw energii elektrycznej w 2001 r. wynosi 99 776 556 MWh. W roku 2000 spółki sprzedały 101 616 834 MWh (z uwzględnieniem odbiorców korzystających z TPA).

Z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku (Dz. U. Nr 122, poz. 1336), wynika, że w 2001 r. obowiązek zakupu energii "zielonej" dotyczy 2,4% całkowitej rocznej sprzedaży, co oznacza że zakłady energetyczne będą miały obowiązek zakupu ok. 2 400 GWh "zielonej" energii elektrycznej.

Z powyższego wynika, ze w stosunku do zakupów energii "zielonej" dokonanych w roku 2000 (ok. 1 922 760 MWh - por. pkt III.1.) różnica wynosi ok. 500 GWh.

Z informacji ZE wynika również, że w roku 2000 nie produkowało bądz nie oddawało energii elektrycznej do sieci ZE z różnych względów (remonty, modernizacje, praca na potrzeby własne):

- 0,835 MW mocy zainstalowanej na biogazie,
- 68,1 MW mocy zainstalowanej w EW,
- 2,481 MW mocy zainstalowanej w MEW,
- 0,265 MW mocy zainstalowanej w el. wiatrowych.

Brak danych nie pozwala stwierdzić jaka część mocy zainstalowanej OZE nie będzie produkowała na sprzedaż energii elektrycznej w roku bieżącym z podobnych względów.

Wg informacji przekazanej przez zakłady energetyczne wg stanu na maj 2001 do tego czasu nastąpił wzrost mocy zainstalowanej OZE w stosunku do roku 2000 o ok. 6 MW. Zakładając, że moce te będą wykorzystane w 60%, będą one w stanie wyprodukować ok. 31 500 MWh.

Na podstawie powyższych danych przekazanych przez zakłady energetyczne, można wnioskować, że obowiązek zakupu energii elektrycznej w roku 2001 kształtujący się na poziomie ok. 2 400 GWh nie zostanie wykonany. Można szacować, że wg stanu na czerwiec 2001 r. w bilansie zakładów energetycznych będzie brakowało ok. 450 GWh energii z OZE. Należy jednak pamiętać, że ankieta obejmowała tylko zakłady energetyczne, natomiast ¤ 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia nakłada obowiązek zakupu na "przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną (...)".

Poza zakładami energetycznymi w roku 2000 energię ze zródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych w ilości 180 GWh zakupiły również Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Sprzedaż PSE S.A. dla odbiorców końcowych w 2000 r. wyniosła zaś ok. 732 760 MWh. Przy założeniu utrzymania się tych wielkości w roku 2001 na poziomie roku ubiegłego można szacować, że odbiorcy końcowi otrzymają w bieżącym roku ok. 100 509 GWh energii elektrycznej a podaż energii elektrycznej z OZE ukształtuje się na poziomie ok. 2 134 GWh. Wówczas do wypełnienia obowiązku zakupu brakowałoby ok. 280 GWh energii elektrycznej z OZE (przy powyższych założeniach).

Niezależne badania rynku energii odnawialnej wykonała także Agencja Rynku Energii S.A. Wynika z nich, że w roku 2000 zakłady energetyczne wraz z PSE S.A. sprzedały odbiorcom końcowym, ze wszystkich zródeł 101 239 GWh energii, w tym 2 139 GWh pochodziło ze zródeł odnawialnych. Oznacza to, że udział energii z OZE wyniósł 2,11%. Do wypełnienia obowiązku zakupu brakuje zatem, według danych ARE, ok. 290 GWh energii.

Natomiast według własnych szacunków jakie przeprowadziła PSE - ELEKTRA Sp. z o.o. do zapewnienia realizacji obowiązku zakupu zabraknie w roku 2001 ok. 50 - 250 GWh energii ze zródeł odnawialnych.

Tab. 5. Podstawowe parametry charakteryzujące zródła odnawialne i niekonwencjonalne w podziale na poszczególne technologie wytwarzania

	Moc zainstalowana [MW]	Ilość energii [MWh]	Średnia cena energii ogółem kraj [zł/MWh]^*
SUMA biogaz	10,272	31612,50	249,32
SUMA biomasa	0,58	55,00	132,42
SUMA wodne	476,825	1316318,98	67,80
SUMA wodne¹	316,625	523588,98	138,86
SUMA MEW	198,751	569470,29	141,35
SUMA wiatrowe	4,252	5304,33	235,89

Rys 1. Udział energii elektrycznej z OZE w wykonanej, w roku 2000, całkowitej sprzedaży przez ZE energii (w odniesieniu do obowiązku zakupu) - kliknij aby powiększyć !!!

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Created by Paweł Premicz 2000-2006 KVM