|
Możliwości dofinansowania inwestycji z Ekofunduszu
Mariusz POPIOŁEK
Fundacja EkoFundusz
Streszczenie
Referat przedstawia ideę ekokonwersji, cele
i priorytety Fundacji EkoFundusz, ogólne zasady dofinansowania
projektów inwestycyjnych, a także wymogi i warunki stawiane inwestorom
realizującym inwestycje związane z wykorzystaniem energii wiatru..
Cele i zadania Ekofunduszu
EkoFundusz jest fundacją powołaną w 1992
r. przez Ministra Finansów dla efektywnego zarządzania środkami
finansowymi pochodzącymi z zamiany części zagranicznego długu
na wspieranie przedsięwzięć w ochronie środowiska (tzw. ekokonwersja
długu). Dotychczas decyzję o ekokonwersji polskiego długu podjęły
Stany Zjednoczone, Francja, Szwajcaria, Włochy, Szwecja i Norwegia,
tak więc EkoFundusz zarządza środkami tych krajów (łącznie ponad
571 min USD do wydania w latach 1992 -2010).
Zadaniem Fundacji jest dofinansowanie przedsięwzięć
w dziedzinie ochrony środowiska, które mają nie tylko istotne
znaczenie w skali regionu czy kraju, ale także wpływają na osiągnięcie
celów ekologicznych uznanych za priorytetowe przez społeczność
międzynarodową w skali europejskiej, a nawet światowej. Ta specyfika
EkoFunduszu, odróżniająca go od innych funduszy wspierających
inwestycje proekologiczne w Polsce, wyklucza możliwość dofinansowania
przedsięwzięć, których celem jest rozwiązywanie jedynie lokalnych
problemów. Zadaniem EkoFunduszu jest również ułatwienie transferu
na polski rynek najlepszych technologii z krajów-donatorów, a
także stymulowanie rozwoju polskiego przemysłu ochrony środowiska.
Prirytety Ekofunduszu
W Statucie EkoFunduszu pięć sektorów ochrony
środowiska uznanych zostało za dziedziny priorytetowe. Są nimi:
1. ograniczenie transgranicznego transportu
dwutlenku siarki i tlenków azotu
2. ograniczenie dopływu zanieczyszczeń do Bałtyku oraz ochrona
zasobów wody pitnej
3. ograniczenie emisji gazów powodujących zmiany klimatu Ziemi
(ochrona klimatu);
4. ochrona różnorodności biologicznej;
5. gospodarka odpadami i rekultywacja gleb zanieczyszczonych.
Warunki finsowania projektów
EkoFundusz udziela wsparcia finansowego w
formie preferencyjnych pożyczek lub/i bezzwrotnych dotacji. Pomoc
finansową uzyskać mogą jedynie projekty dotyczące inwestycji bezpośrednio
związanych z ochroną środowiska (w ich fazie implementacyjnej),
a w dziedzinie ochrony przyrody również projekty nieinwestycyjne.
Wszystkie wnioski o dofinansowanie oceniane
są w EkoFunduszu z punktu widzenia ekologicznego, technologicznego,
ekonomicznego i organizacyjnego. Aby otrzymać pożyczkę lub/i dotację
wszystkie te oceny muszą być pozytywne, a Inwestor musi wykazać
się wiarygodnością finansową i posiadaniem zabezpieczeń, a także
zapewnieniem pełnego finansowania projektu w części nie objętej
dofinansowaniem EkoFunduszu.
EkoFundusz nie dofinansowuje badań naukowych,
akcji pomiarowych i edukacyjnych, konferencji i sympozjów, tworzenia
i prowadzenia systemów monitoringu środowiska, wszelkiego rodzaju
studiów i opracowań oraz tworzenia dokumentacji projektowej. Ze
środków EkoFunduszu nie mogą także korzystać te przedsięwzięcia,
które kwalifikują się do udzielenia znaczącej pomocy ze strony
przedakcesyjnych programów pomocy Unii Europejskiej ISPA i PHARE,
Zgodnie z poniższym schematem, wszystkie
projekty rozpatrywane przez EkoFundusz można podzielić na projekty
techniczne (inwestycyjne) oraz projekty przyrodnicze. Wśród projektów
technicznych wyróżnić można projekty komercyjne, czyli takie które
generują znaczne zyski po ich zakończeniu oraz niekomercyjne,
których głównym celem jest poprawa stanu środowiska oraz względy
społeczne, a przyszłe opłaty użytkowników jedynie pokrywają koszty,
bez generowania zysków, bądˇ generują zyski w niewielkiej wysokości.
W obydwu grupach projektów można wyróżnić
projekty typowe oraz projekty innowacyjne. Przez przedsięwzięcia
innowacyjne Fundacja rozumie takie, które wprowadzają na polski
rynek nowe, lepsze niż dotąd rozwiązania techniczne służące ochronie
środowiska, oferowane zarówno przez firmy polskie, jak i firmy
z krąjów-donatorów. Zadaniem EkoFunduszu jest upowszechnianie
takich sprawdzonych, a nie stosowanych dotąd w kraju lub w danym
regionie rozwiązań.
Rada EkoFunduszu uchwaliła następujące
zasady udzielania pomocy finansowej w 2002 roku:
Projekty przyrodnicze mogą otrzymywać pomoc
finansową w formie bezzwrotnych dotacji. Dla projektów prowadzonych
przez pozarządowe organizacje społeczne dotacja EkoFunduszu może
pokryć do 80% kosztów projektu. Inni wnioskodawcy mogą ubiegać
się o dotację na poziomie nie przekraczającym 50% kosztów projektu.
W grupie projektów technicznych przedsiębiorcy
(spółki prawa handlowego i inne przedsiębiorstwa, a także osoby
fizyczne podejmujące działalność gospodarczą), realizujący projekty
w zakresie statutowych priorytetów EkoFunduszu mogą otrzymać pomoc
finansową przede wszystkim w formie preferencyjnych pożyczek o
stałej stopie procentowej. Maksymalny okres karencji spłat pożyczki
(rozumiany jako czas od zakończenia inwestycji do pierwszej spłaty
rat kapitałowych) nie może przekroczyć jednego roku, a dla projektów
innowacyjnych dwa lata a całkowita spłata pożyczki powinna nastąpić
w ciągu ośmiu lat.
Pomoc finansowa EkoFunduszu (jej wielkość
i rodzaj) dla projektów technicznych realizowanych przez władze
samorządowe uzależniona jest od zasobności samorządu wyrażonej
w dochodach ogółem na jednego mieszkańca. Maksymalny okres karencji
spłat pożyczki nie powinien przekroczyć jednego roku, a całkowita
spłata pożyczki nie powinna przekroczyć ośmiu lat. Okresy karencji
oraz długości okresów spłat pożyczek są dostosowane do charakteru
projektu i z tego powodu są negocjowana indywidualnie.
Należy przy tym podkreślić, że EkoFundusz
może wspierać finansowo zarówno projekty dopiero rozpoczynane,
jak i będące w fazie realizacji, jeżeli ich zaawansowanie finansowe
nie przekracza 60% w dniu złożenia wniosku do EkoFunduszu.
Procedura rozpatrywania wniosków
Procedura zgłoszenia wniosków o dofinansowanie
ze środków EkoFunduszu z reguły ma charakter dwuetapowy.
Pierwszym etapem jest przesłanie na adres
Fundacji "Ankiety projektu" na kwestionariuszu dostępnym
w Biurze EkoFunduszu (ul. Bracka 4, 00-502 Warszawa) oraz na stronie
internetowej (www.ekofundusz.org.pl).
Powinna ona zawierać komplet wiarygodnych informacji niezbędnych
do podjęcia przez Zarząd EkoFunduszu decyzji o tym, czy wnioskowane
przedsięwzięcie mieści się w jednym z priorytetów EkoFunduszu,
wymienionych powyżej.
Szczególnie istotne na tym etapie jest uwypuklenie
korzyści ekologicznych z realizacji przedsięwzięcia oraz nowatorskich
rozwiązań technologicznych, a także wykazanie wszystkich zródeł,
z których wnioskodawca zamierza je sfinansować.
W przypadku inwestycji związanych z budową
siłowni wiatrowych wymagane jest aby inwestor dysponował już zweryfikowanymi
wynikami pomiaru parametrów wiatru w miejscu lokalizacji inwestycji.
Minimalny okres ich prowadzenia wynosi l rok. Ponadto pożądane
jest aby uregulowane były kwestie własności gruntu, na którym
posadowiona będzie siłownia wiatrowa, oraz określone i zatwierdzone
warunki jego zagospodarowania. Istotną dla podjęcia decyzji będzie
również informacja o planowanej do zastosowania technologii oraz
sposobie jej wyboru.
W przypadku podjęcia decyzji pozytywnej Zarząd
EkoFunduszu przesyła wnioskodawcy zaproszenie do przedstawienia
"Wniosku o udzielenie pomocy finansowej". Zaproszenie
to nie oznacza jakiegokolwiek zobowiązania EkoFunduszu do dofinansowania
projektu, a jedynie stanowi podstawę do przedstawienia przez Inwestora
wniosku, przygotowanego zgodnie z "Instrukcją przygotowania
wniosku" dostępną w Biurze Fundacji i na stronie internetowej.
Odpowiedˇ na ankietę powinna być udzielona przez EkoFundusz w
ciągu czterech tygodni. Odpowiedˇ pozytywna, będąca zaproszeniem
do złożenia wniosku, ważna jest przez trzy miesiące. Jeżeli w
tym czasie wniosek nie napłynie, uznaje się to za rezygnację ze
starania się o pomoc finansową Fundacji.
Wniosek powinien zawierać konkretne
informacje w zakresie:
- celu proponowanego projektu (a także przedstawiać
uzasadnienie jego podjęcia);
- zastosowanej (zaproponowanej) technologii i / lub metod organizacji
przedsięwzięcia;
- planowanych w wyniku realizacji projektu efektów ekologicznych
- wybranych lub proponowanych wykonawców/dostawców i sposobu ich
wyboru;
- harmonogramu finansowego projektu wraz z wykazanymi zródłami
finansowania
- analizy ekonomicznej przedsięwzięcia wykazującej zapewnienie
płynności finansowej w okresie jego realizacji i po jego ukończeniu
(w fazie eksploatacji).
Niezbędnym uzupełnieniem wniosku jest
również szereg załączników (wymienionych i opisanych w instrukcji),
takich jak:
- studium wykonalności lub "business
plan" w przypadku przedsięwzięć o charakterze komercyjnym
(w przypadku siłowni wiatrowych dla uwiarygodnienia przyjętych
założeń ekonomicznych pożądane jest dołączenie umów lub listów
intencyjnych z Zakładami energetycznymi deklarującymi część zakupu
energii z planowanej elektrowni wiatrowej);
- zródłowa dokumentacja ekonomiczna, finansowa
i przetargowa;
- wymagane przez prawo zezwolenia na realizację projektu.
Istotne jest również przedstawienie oceny
oddziaływania inwestycji na środowisko (jeśli była wykonywana)
oraz posiadanych ekspertyz dotyczących projektu.
W przypadku inwestycji polegających na budowie
elektrowni wiatrowych Fundacja wymaga dołączenia :
- studium oddziaływania inwestycji na środowisko
(w tym na awifaunę)
- studium krajobrazowego
Należy podkreślić, że do szczegółowego rozpatrywania
wniosku przez EkoFundusz kierowane są jedynie wnioski kompletne
i wypełnione zgodnie z Instrukcją przygotowania wniosku".
Nadesłany wniosek podlega ocenie przez specjalistów zatrudnionych
w Fundacji, a w wielu przypadkach także ekspertów działających
na zlecenie EkoFunduszu. Analizie podlegają trzy aspekty przedsięwzięcia:
technologiczny, ekologiczny i ekonomiczno-finansowy. Przy współpracy
wnioskodawcy z ekspertami i specjalistami EkoFunduszu wniosek
może podlegać uzupełnieniom lub modyfikacjom wynikającym z wymagań
Fundacji.
Jeżeli ocena ta przyniesie wynik pozytywny,
Zarząd Fundacji zatwierdza wniosek i przedstawia go na posiedzeniu
Rady Fundacji. Zgodnie ze statutem EkoFunduszu Rada Fundacji podejmuje
decyzję ostateczną o przyznaniu pomocy finansowej, jej rodzaju,
wysokości i warunkach. Forma i wysokość przyznanej pomocy może
różnić się od proponowanej przez wnioskodawcę. Rada może też sformułować
dodatkowe warunki związane z jej udzieleniem.
Odpowiedz na ankietę powinna być udzielona
przez EkoFundusz w ciągu czterech tygodni. Odpowiedz pozytywna,
będąca zaproszeniem do złożenia wniosku, ważna jest przez trzy
miesiące. Jeżeli w tym czasie wniosek nie napłynie, uznaje się
to za rezygnację ze starania się o pomoc finansową Fundacji.
Decyzja Rady Fundacji o przyznaniu dotacji
lub/i pożyczki ważna jest przez sześć miesięcy. W tym czasie powinna
zostać podpisana Umowa o udzieleniu pomocy finansowej. Jest to
okres, w którym Zarząd EkoFunduszu przeprowadza negocjacje z wnioskodawcą
dotyczące treści "Umowy o udzieleniu pomocy finansowej".
Ramowy tekst umowy, dostępny w Biurze EkoFunduszu, określa podstawowe
uprawnienia i zobowiązania Fundacji i Inwestora.
Pożyczki, podobnie jak dotacje, przyznawane
są na konkretne zadania inwestycyjne ze szczególnym naciskiem
na zakupy nowoczesnych technologii z krajów ekokonwersji. Obowiązuje
system finansowania i rozliczania zadań etapami zgodnie z terminami
ich realizacji.
W przypadku udzielenia pożyczki EkoFundusz
wymaga odpowiednich zabezpieczeń prawnych, gwarantujących zwrot
pełnej kwoty przekazanej w formie pożyczki wraz z naliczonymi
odsetkami w określonym terminie. Ustalając formę zabezpieczenia
dla podmiotu ubiegającego się o pożyczkę Zarząd Fundacji każdorazowo
bierze pod uwagę wysokość pożyczki, okres spłaty oraz status prawny
i majątkowy pożyczkobiorcy.
Podpisanie Umowy warunkowane jest uzyskaniem
przez EkoFundusz udokumentowanego potwierdzenia pełnego finansowania
przedsięwzięcia ze wszystkich ˇródeł wymienionych we wniosku oraz
spełnienia wszystkich wymogów formalno-prawnych związanych z realizacją
projektu.
W trakcie negocjacji uszczegółowieniu podlega
(w stosunku do treści wniosku) zakres rzeczowy projektu w części
objętej pomocą finansową EkoFunduszu. Szczegółowość wykazu zadań
zawartych w załącznikach do umowy powinna odpowiadać przyszłemu
zakresowi rzeczowemu faktur przedstawianych EkoFunduszowi przy
rozliczaniu wydatkowania środków pomocowych za wykonane prace
i zakupy.
Należy przy tym wziąć pod uwagę poniższe
zasady:
1. EkoFundusz w zasadzie finansuje dostawy
i usługi wykonane po dacie zawarcia umowy o udzieleniu pomocy
finansowej. W ujęciu rzeczowym ze środków EkoFunduszu mogą być
pokrywane jedynie koszty budowy i wyposażenia podstawowych obiektów
technologicznych inwestycji oraz urządzeń niezbędnych dla funkcjonowania
obiektów podstawowych (np. zasilanie energetyczne).
2. Wniosek przedstawiany EkoFunduszowi nie
może zawierać kosztów nadzoru i koordynacji projektu ponoszonych
przez Inwestora albo generalnego realizatora / wykonawcę inwestycji.
Odstępstwo od tej zasady jest możliwe jedynie w przypadku projektów
prowadzonych przez organizacje społeczne.
3. Ze środków Fundacji nie mogą być finansowane
podatki i inne opłaty związane z realizacją przedsięwzięcia, a
także koszty osobowe i administracyjne Inwestora związane z realizacją
projektu
Należy podkreślić, że środki EkoFunduszu
mają charakter bezzwrotnej pomocy zagranicznej, w związku z tym
w przypadku finansowania zakupów z dotacji lub pożyczki EkoFunduszu
ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21.12.1995
r. w sprawie wykonywania przepisów ustawy o podatku od towarów
i usług oraz o podatku akcyzowym - stanowiące o prawie do zwrotu
podatku VAT naliczonego od zrealizowanych zakupów ze środków EkoFunduszu.
Ponadto możliwe jest zwolnienie z cła i opłaty granicznej zakupów
dokonanych ze środków EkoFunduszu za granicą. Sposób współdziałania
Fundacji i Inwestora przy korzystaniu z tej możliwości jest określony
w umowie.
Wymogi związane wyborem przez inwestora
dostawców i wykonawców inwestycji
EkoFundusz - administrując środkami pochodzącymi
z konwersji części zagranicznego długu publicznego Polski na inwestycje
w dziedzinie ochrony środowiska - przykłada szczególną wagę do
jakości proponowanych rozwiązań, odpowiadających nowoczesnym technologiom
proekologicznym, a także do promocji najbardziej ekonomicznego
wykorzystania posiadanych funduszy poprzez stosowanie możliwie
obiektywnych i przejrzystych" metod ich rozdziału. Spełnienie
tych wymogów w najpełniejszy sposób umożliwiają procedury przetargowe.
W międzyrządowych umowach z krajami wierzycielskimi o ekokonwersji
polskiego długu zawarta jest także klauzula mówiąca że zaangażowanie
środków pochodzących z wkładów tych krajów do EkoFunduszu możliwe
jest pod warunkiem zastosowania przetargów. Wymóg ten stosuje
się do części zadania inwestycyjnego finansowanego ze środków
finansowych EkoFunduszu, jeżeli zadanie to może być odrębnym przedmiotem
przetargu. Jeśli takie wydzielenie nie jest możliwe, cała inwestycja
winna być realizowana zgodnie z zastosowaniem przetargu nieograniczonego.
Za prawidłowe przygotowanie i przeprowadzenie przetargu odpowiedzialny
jest Inwestor, z którym EkoFundusz zawarł lub zawrze umowę o udzieleniu
pomocy finansowej.
Jeśli Inwestor dokonał wyboru dostawców lub/i
wykonawców przed złożeniem wniosku do EkoFunduszu, sposób tego
wyboru i jego wynik jest jednym z istotnych czynników branych
pod uwagę przez Fundację w trakcie rozpatrywania wniosku oraz
przy określaniu zakresu przeznaczenia środków Fundacji w czasie
uzgadniania treści umowy. W związku z tym Inwestor, jest zobowiązany
do przedstawienia raportu (protokółu) z oceny ofert, zawierającego
wyniki oceny i rekomendacje dotyczące przyznania kontraktu.
Jeśli natomiast wybór ten ma być dokonany
dopiero po przyznaniu dofinansowania przez Fundację, Inwestor
bezwzględnie zobowiązany jest do współpracy z EkoFunduszem w zakresie
przygotowania i przeprowadzania przetargów.
EkoFundusz wymaga od Inwestora podjęcia kroków
w celu zwolnienia z konieczności stosowania preferencji krajowych.
|
