|
Projekty Wspólnych
Wdrożeń (Joint Implementation).
Mechanizm
redukcji emisji GHG oraz źródło finansowania projektów z zakresu
OZE i
poprawy efektywności energetycznej
Autor: Anna Pasławska - kierownik projektu, EPA Sp. z o.o.,
e-mail: a.paslawska@epa.com.pl
(dodatek Energia - Środowisko do "RZECZPOSPOLITEJ" z
15 listopada 2005 r. )
Od czasu podpisania Protokołu z Kioto (1997) i ratyfikowania
go przez polski parlament
(2002) minęło już sporo czasu. Także od daty wejścia Protokołu
w życie (luty 2005)
upłynęło już kilka miesięcy, a ostatnio (październik 2005)
doczekaliśmy się w końcu
oficjalnej publikacji treści Protokołu w Dzienniku Ustaw. Mimo
to Mechanizm
Wspólnych Wdrożeń nie jest w Polsce szeroko wykorzystywany,
a temat JI ginie w toku
dyskusji nad handlem emisjami i kolejnymi projektami Krajowego
Planu Rozdziału
Uprawnień. Tymczasem projekty JI mogłyby stanowić sprawne narzędzie
redukcji
emisji gazów cieplarnianych oraz mechanizm finansowania realizacji
projektów w
zakresie energetyki odnawialnej i poprawy efektywności energetycznej.
Towar, czyli ERU
Jednostki redukcji emisji gazów cieplarniach (Emission Reduction
Units, ERU) nazywane też
jednostkami unikniętej emisji, określają liczbę ton CO2 (emisje
innych gazów przeliczane są
na ekwiwalent CO2) "zaoszczędzonych", czyli niewyemitowanych
w systemie
elektroenergetycznym, np. w wyniku zastąpienia produkcji energii
elektrycznej ze źródeł
konwencjonalnych energią generowaną przez źródła odnawialne.
ERU uzyskiwane z
projektów JI mogą być sprzedawane do funduszy węglowych lub innych
jednostek
nabywających. Dyrektywa Łącząca umożliwia bowiem wykorzystanie
Jednostek Redukcji
Emisji w systemie handlu emisjami (EU ETS), czyli zezwala na
zakup ERU przez prywatne
przedsiębiorstwa i wymianę ich na pozwolenia do emisji w latach
2008-2012. (Dyrektywa
2004/101/WE nie została jeszcze transponowana do polskiego systemu
prawnego - termin na
jej transpozycję upływa 13 listopada br.).
Uczestnicy rynku JI
Na świecie rynek projektów Joint Implementation funkcjonuje
sprawnie, choć jest on
znacznie mniejszy od rynku projektów CDM (Clean Development
Mechanism). Po stronie
Kupujących występują najczęściej fundusze węglowe, skupujące
jednostki redukcji emisji w
imieniu państw zobligowanych do redukcji emisji lub prywatnych
firm zainteresowanych
zakupem ERU na użytek własny lub w celach dalszej odsprzedaży.
Obecnie na świecie
istnieje około 15 funduszy węglowych skupiających ERU, pamiętać
należy jednak, że ciągle
tworzone są nowe. Po stronie Sprzedających występują inwestorzy
posiadający projekty
kwalifikujące się jako projekty JI lub podmioty zajmujące się
obrotem jednostkami redukcji.
Na rynku obecni są także Konsultanci - firmy świadczące usługi
doradcze w zakresie
przygotowania dokumentacji niezbędnej dla zatwierdzenia projektów
czy zajmujące się
obsługą prawną. Cały rynek podlega kontroli ze strony instytucji
zwanych Designated
National Authorities (Desygnowana Jednostka Krajowa), Designated
Operational Entities
(autoryzowane jednostki upoważnione do walidacji projektów)
oraz Komitetu
Wykonawczego CDM.
Projekty
Projekty, które kwalifikują się jako projekty
JI, to przedsięwzięcia pozwalające na redukcję
lub uniknięcie emisji gazów cieplarnianych. Przykładowo mogą
to być: budowa (lub
modernizacja) instalacji produkujących energię w skojarzeniu
z wytwarzaniem ciepła; zmiana
rodzaju paliwa wykorzystywanego w instalacjach wytwarzających
energię ze źródeł o
wysokiej zawartości węgla na źródła o niskiej zawartości węgla;
budowa urządzeń
wytwórczych pracujących w oparciu o odnawialne źródła energii;
projekty podnoszące
efektywność energetyczną. Projekty te powinny znajdować się w
fazie przygotowania i
spełniać wymóg "dodatkowości", czyli przyczyniać się
do redukcji większych niż te, które
miałyby miejsce w sytuacji business-as-usual. Kupujący często
stawiają także dalsze
wymagania np.: w zakresie wielkości projektu i liczby generowanych
przez niego rocznie
ERU, wiarygodności i standingu finansowego uczestników projektu
czy efektów
środowiskowych inwestycji.
Procedura zatwierdzenia projektu jako projekt
JI
Procedura przygotowania i zatwierdzania
projektu rozpoczyna się od sporządzenia wstępnego
opisu projektu (Project Idea Note) i przesłania go do Ministerstwa
Środowiska (MŚ) oraz
Sekretariatu JI w NFOŚiGW. MŚ po wstępnej weryfikacji wydaje
List Popierający dla
realizacji projektu jako projektu JI. Następnie przygotowywana
jest właściwa dokumentacja
projektu (Project Design Document, PDD), biznesplan i inne,
wymagane dokumenty.
Dokumentacja ta poddawana jest walidacji przez autoryzowaną
niezależną jednostkę (DEO),
która przygotowuje raport oceny projektu (Determination Report).
Dokument ten wraz z PDD
stanowi podstawę do ubiegania się o wydanie przez Ministerstwo
Środowiska Listu
Zatwierdzającego projekt jako projekt JI. Ostatnim etapem procedury
jest podpisanie umowy
sprzedaży jednostek redukcji (Emission Reducion Purchase Agreement,
ERPA).
Ceny
Ceny oferowane na rynku są najczęściej
stałe, rzadko podlegają indeksacji. Ich wysokość jest
różna w zależności od wybranego funduszu węglowego, projektu
(ocena ryzyka),
wynegocjowanych warunków i momentu składania oferty. Docelowo
przewidywane jest
zrównanie cen ERU z cenami uprawnień do emisji w ramach EU
ETS (obecna cena tych
uprawnień przekracza 20 euro/t CO2). Standardowo płatność za
ERU następuje po corocznej
weryfikacji wygenerowanej liczby ERU. Możliwe jest także uzyskanie
części przyszłych
przychodów w formie tzw. wczesnych płatności, przekazywanych
Sprzedającemu po
podpisaniu ERPA.
Czy to się komuś w Polsce udało?
Zgodnie z danymi Departamentu Instrumentów
Ochrony Środowiska Ministerstwa
Środowiska w Polsce zatwierdzonych zostało dotychczas 6 projektów.
Tymczasem
zainteresowanie rynkiem polskim wykazuje większość istniejących
funduszy węglowych i
firm upoważnionych do walidacji. Powoli na rynku krajowym kształtuje
się sektor doradców
technicznych zajmujących się przygotowaniem dokumentacji potrzebnej
do zatwierdzenia
projektów jako JI. Jedną z najbardziej doświadczonych firm
świadczących usługi doradcze w
zakresie JI jest polska spółka - EPA Sp. z o.o., znana jako
deweloper projektów wiatrowych.
EPA przeprowadziła pomyślnie jedną z pierwszych procedur JI
w Polsce - zatwierdzenie
projektu budowy Parku Wiatrowego Zagórze. Przygotowała także
PDD dla Parku Wiatrowego Tymień, którego walidacja została pozytywnie
zakończona. Obecnie finalizuje
prace nad zatwierdzaniem dokumentacji kolejnej inwestycji z zakresu
OZE.
Autor: Anna Pasławska
- kierownik projektu, EPA Sp. z o.o.,
e-mail: a.paslawska@epa.com.pl
|
