Elektrownie wiatrowe - Prawo - Interpelacja nr 898 do Ministra Gospodarki

Rozporządzeniem ministra gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. (DzU 2000 nr 122, poz. 1336) w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku, wprowadzono regulację w zakresie obrotu energii elektrycznej uzyskiwanej ze żródeł niekonwencjonalnych, przez które rozumieć należy: elektrownie wodne, elektrownie wiatrowe, biogaz pozyskany w szczególności z instalacji przeróbki odpadów zwierzęcych, oczyszczalni ścieków, składowisk odpadów komunalnych, biomasy, biopaliw. Zgodnie z ww. aktem normatywnym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną lub ciepłem jest obowiązane do zakupu, odpowiednio do zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. do energii elektrycznej albo ciepła ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych przyłączonych do wspólnej sieci, niezależnie od wielkości mocy zainstalowanej w żródle. Obowiązek ten zostanie spełniony przez przedsiębiorstwa energetyczne, jeżeli udział ilości energii elektrycznej wytworzonej w żródłach niekonwencjonalnych i odnawialnych w wykonanej, całkowitej rocznej sprzedaży energii elektrycznej przez dane przedsiębiorstwo energetyczne wynosi nie mniej niż: 2,4% w 2001 r., 2,5% w 2002 r., 2,65% w 2003 r., 2,85% w 2004 r. i rośnie proporcjonalnie do 7,5% w 2010 r.

Praktyki stosowane przez przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną dowodzą, iż trzymają się one przy zakupie energii uzyskiwanej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych, w tym głównie energii pochodzącej ze spalania biomasy - 98% i energii wodnej - ok. 2%, minimalnych limitów określonych wyżej przywołanym rozporządzeniem. W związku z dużo większymi mocami produkcyjnymi żródeł niekonwencjonalnych, tyko w niewielkiej części wykorzystywane są ich możliwości, co prowadzi do wstrzymywania procesu rozwoju oraz do znacznego zmniejszenia rentowności. Opisana sytuacja prowadzi do utrzymania monopolu "molochów" produkujących energię ze żródeł konwencjonalnych, przyczyniających się dramatycznie do produkcji gazów wywołujących efekt cieplarniany. Mając więc na względzie, iż żródła niekonwencjonalne i odnawialne są podstawowym instrumentem w zakresie ochrony środowiska, co ma niebagatelne znaczenie w przeddzień wstąpienia RP do Unii Europejskiej, korzystanie z najniższych limitów zakupu "czystej energii" określonych rozporządzeniem prowadzi do blokowania ich rozwoju.

Równocześnie w skali kraju występują bardzo duże rozbieżności w zakresie kształtowania ceny za energię pochodzącą ze żródeł odnawialnych i niekonwencjonalnych, które sięgają nawet 100%. Prowadzi to do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji producentów tej kategorii energii, a równocześnie nie istnieją możliwości przesyłu energii na terenie całego kraju od indywidualnych producentów. W niektórych częściach kraju producenci odnawialnych żródeł energii są więc skazani na nieopłacalne stawki za jednostkę energii, prowadzące wreszcie do upadku tych podmiotów. Wspomniane wyżej rozporządzenie nie tworzy jakichkolwiek instrumentów, które zapobiec miałyby tej sytuacji.

Obok walorów proekologicznych odnawialnych żródeł energii należy również wskazać walor społeczny. Wiąże się to ze statystykami, które wskazują, iż ten rodzaj żródeł energii daje 1,5 do 2 razy więcej miejsc pracy niż duże, konwencjonalne elektrownie, a 15 razy więcej niż elektrownie. Rozwój tego sektora energetycznego daje więc dużą szansę walki z bezrobociem w regionach o wysokim wskażniku, które częstokroć posiadają doskonałe warunki dla jego rozwoju (np. woj. warmińsko-mazurskie).

Kolejną korzyścią z rozwoju odnawialnych żródeł energii jest generowanie dodatkowych dochodów dla społeczności lokalnych oraz pozytywny wpływ na integrację i rozwój obszarów położonych peryferyjnie i obszarów wiejskich. Jest to możliwe dzięki ich mobilności z jednej strony, jak i powiązaniu niektórych sektorów z rozwojem rolnictwa i leśnictwa (biomasy). Jednocześnie wydaje się, że dominującym kierunkiem rozwoju powinno być wspieranie sieci zasilanych z tych żródeł (małe systemy energetyczne), co jeszcze bardziej wpływać będzie na rozwój regionów, w których sieci takie funkcjonują. Niestety rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych nie tworzy podstaw prawnych do realizacji omówionych celów.

W związku z powyższym proszę uprzejmie o udzielenie odpowiedzi na pytanie: Czy możliwe jest derogowanie rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. (DzU 2000 nr 122, poz. 1336) w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku ?

Z wyrazami szacunku

Poseł Jan Antochowski
Warszawa, dnia 11 marca 2002 r.

Odpowiedż ministra gospodarki na interpelację nr 898

w sprawie zasad zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych

Szanowny Panie Marszałku!

W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Antochowskiego, przesłaną pismem z dnia 15.03.2002 r. znak SPS-0202-898/02, w sprawie zasad zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

Wyznaczenie celów strategicznych w zakresie optymalizacji wykorzystania żródeł energii odnawialnej jest jednym z planowanych środków prowadzących do osiągnięcia strategicznego celu dla podsektora elektroenergetyki wyznaczonego w aneksie nr 4 do strategii gospodarczej rządu SLD-UP-PSL pt. "Przedsiębiorczość-Rozwój-Praca". Szczegółowym dokumentem programowym jest przygotowana pod kierunkiem ministra środowiska i przyjęta przez Sejm 23.08.2001 r. "Strategia rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce". W dokumencie tym przewiduje się, że udział energii ze żródeł odnawialnych w bilansie paliwowo-energetycznym kraju wzrośnie z 2,5% w roku 1999 do 7,5% w roku 2010 i 14% w roku 2020. Problematyka ochrony środowiska oraz rozwój wykorzystania niekonwencjonalnych, w tym odnawialnych żródeł energii, będąca jednym z priorytetów polityki ekologicznej państwa, znalazła także należyte miejsce w "Założeniach polityki energetycznej Polski do 2020 roku", przygotowanych przez Ministerstwo Gospodarki (MG) i przyjętych przez Radę Ministrów w lutym 2000 r. Podczas rozpatrywania "Założeń polityki energetycznej ..." Rada Ministrów, na wniosek ministra środowiska, zobowiązała ministra gospodarki do opracowania scenariusza ekologicznego polityki energetycznej, polegającego na zwiększonym udziale energii ze żródeł odnawialnych w zużyciu energii pierwotnej. Propozycja takiego dokumentu została przygotowana w grudniu 2001 r.

Podstawą działań legislacyjnych mających na celu wspieranie rozwoju produkcji energii z wykorzystaniem żródeł energii odnawialnej jest ustawa Prawo energetyczne. Zgodnie z delegacją zawartą w art. 9 ust. 3 ww. ustawy, wprowadzoną ustawą z dnia 26 maja 2000 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne (DzU nr 48 z dnia 14 czerwca 2000 r., poz. 555), minister gospodarki został zobligowany do nałożenia na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem lub przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej lub ciepła obowiązku zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz określenia szczegółowego zakresu tego obowiązku, uwzględniając technologię wytwarzania energii, wielkość żródła energii oraz sposób uwzględniania w taryfach kosztów jej zakupu. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych (DzU nr 122, poz. 1336), a więc zakupu energii pochodzącej z elektrowni wodnych, wiatrowych oraz uzyskiwanej z biogazu, biomasy, biopaliw, słonecznych ogniw fotowoltaicznych, słonecznych kolektorów, ciepła geotermalnego itp.

Zgodnie z ww. rozporządzeniem wymagany udział energii elektrycznej wytwarzanej w żródłach niekonwencjonalnych i odnawialnych w całkowitej rocznej sprzedaży energii elektrycznej w każdym przedsiębiorstwie energetycznym objętym rozporządzeniem powinien wynosić od 2,4% w roku 2001 do 7,5% w 2010 r. W minionych latach udział energii elektrycznej ze żródeł odnawialnych w sprzedaży energii elektrycznej krajowym tzw. odbiorcom końcowym wynosił: w 1995 r. - 1,9%, w 1998 r. - 2,3%, w 1999 r. - 2,2%, zaś ze wstępnych informacji zebranych przez Urząd Regulacji Energetyki w 2001 r. wynika, że sprzedaż energii elektrycznej pochodzącej ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych przez zakłady elektroenergetyczne wynosiła 2 239 GWh, tj. 2,32% sprzedaży ogółem. Zatem można powiedzieć, iż ww. rozporządzenie ministra gospodarki umożliwia znaczący postęp w zakresie promowania rozwoju produkcji energii elektrycznej i ciepła ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych, nie pociągając za sobą negatywnych skutków w postaci wydatków budżetu państwa, a ustalone w rozporządzeniu wielkości obowiązkowego zakupu stanowią impuls wymuszający rozwój energetyki niekonwencjonalnej i odnawialnej zgodnie z przyjętymi przez Radę Ministrów "Założeniami polityki energetycznej Polski do roku 2010" oraz "Strategią rozwoju energetyki odnawialnej".

Zauważalnym efektem funkcjonowania rozporządzenia jest dynamiczny wzrost mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowych w Polsce w pierwszym półroczu minionego roku - o 100%. Niedawno Energetyka Szczecińska SA sygnalizowała lawinowo napływające wnioski o wydanie warunków przyłączenia kolejnych elektrowni wiatrowych i farm wiatrowych, ponad możliwości techniczne sieci należącej do tego przedsiębiorstwa.

Za dalece przedwczesne uważam jakiekolwiek, a zwłaszcza negatywne oceny przedmiotowego rozporządzenia na podstawie pierwszego roku jego funkcjonowania. Centralnym organem administracji rządowej odpowiedzialnym za sprawy regulacji gospodarki paliwami i energią jest prezes Urzędu Regulacji Energetyki. Organ ten prowadzi aktualnie prace mające na celu analizę skutków obowiązywania rozporządzenia w minionym roku. Prezes URE posiada prawne środki przymusu ekonomicznego w postaci kar (art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz ust. 5 ww. ustawy), które będą mogły być nakładane na przedsiębiorstwa energetyczne i ewentualnie ich kierowników w przypadku niewywiązania się przedsiębiorstw z nałożonego obowiązku zakupu energii ze żródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych.

Odpowiadając na pytanie o możliwości derogacji ww. rozporządzenia o obowiązku zakupu energii, uprzejmie informuję, że aktualnie w Ministerstwie Gospodarki prowadzone są prace przygotowujące nowelizację aktów prawnych z zakresu energetyki w związku z koniecznością dostosowania ich do wymogów Konstytucji RP oraz dyrektyw Parlamentu i Rady Europejskiej w związku z planowanym przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Nowelizacja w tym zakresie będzie dotyczyć także energetyki odnawialnej regulowanej ustawą Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. (DzU nr 54 z dnia 4 czerwca 1997 r., poz. 348 wraz z póżn. zm.) i wydanymi z jej delegacji rozporządzeniami. Zaproponowane zmiany obejmują m.in. wprowadzenie definicji odnawialnych żródeł energii elektrycznej zgodnej z dyrektywą Parlamentu i Rady Europy nr 2001/77/EC z dnia 27 września 2001 r. w sprawie promocji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej produkowanej z odnawialnych żródeł energii, a także określają przedmiotowy obowiązek wprost w ustawie. Przewidywane jest również dalsze, w terminie określonym ww. dyrektywą, dostosowanie prawa polskiego do postanowień tej dyrektywy.

Jest oczywiste, że ze względu na to, iż ceny energii odnawialnej są istotnie wyższe od ceny energii konwencjonalnej, jej promocja obciąża dodatkowo budżety gospodarstw domowych i koszty działalności przedsiębiorstw. Zatem, stosownie do postanowień zawartych w aneksie nr 4 do strategii gospodarczej rządu "Przedsiębiorczość-Rozwój-Praca", promocja wykorzystania odnawialnych żródeł energii winna być prowadzona optymalnie, z uwzględnieniem wszelkich aspektów społeczno-gospodarczych. Przy tym należy zauważyć, że nowe miejsca pracy tworzą głównie przedsiębiorcy, dla których energia jest środkiem produkcji, a nie wytwórcy energii. Zbyt duży, relatywnie, koszt energii nie będzie czynnikiem zachęcającym przedsiębiorców do działalności gospodarczej i tworzenia nowych miejsc pracy.

Zdaniem Ministerstwa Gospodarki promocji energii odnawialnej zdecydowanie bardziej i lepiej służy utrzymanie stabilności obowiązującego prawa, co ułatwia inwestorom ocenę ryzyka ekonomicznego przy podejmowaniu decyzji, niż jego niestabilność wprowadzana w drodze derogacji.

Na zakończenie pragnę zauważyć, że obecnie w wyniku odstąpienia rządu od nałożenia podatku akcyzowego na producentów energii elektrycznej wytwarzanej w odnawialnych żródłach energii zdecydowanie zwiększy się konkurencyjność tej energii na rynku w stosunku do energii konwencjonalnej, obłożonej akcyzą w wysokości 20 zł za 1 MWh, a w efekcie zostanie usunięta lub osłabiona istotna bariera ekonomiczna w rozwoju o.ż.e.

Przedstawiając powyższe informacje, mam nadzieję, że zostaną one uznane za wyczerpującą odpowiedż na interpelację.

Z poważaniem

Minister Jacek Piechota
Warszawa, dnia 2 kwietnia 2002 r.

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Created by Paweł Premicz 2000-2006 KVM